top of page
  • Fuat Can Çalışkan

Doğa mı, Yetiştirme (Nature vs Nurture) mi? İnsan Gelişiminin Büyük Tartışması

İnsan gelişimi, uzun yıllardır "doğa ve yetiştirme" olarak adlandırılan iki temel etmenin etkisi altında olduğu konusunda büyük bir tartışma konusudur. Bu iki etmen, bireylerin kişilikleri, davranışları, yetenekleri ve daha fazlası üzerinde belirleyici bir rol oynar. Peki, doğa ve yetiştirme nedir ve bu konudaki tartışma neden hala devam ediyor?


Sahilde külahtan dondurma yiyen bir çocuk.

Doğa Nedir?

Doğa, genetik mirasımızı ifade eder. Bu, ailemizden aldığımız DNA, genetik kodlar ve biyolojik özelliklerle ilgilidir. Doğa, kişilik özelliklerimizden, cinsiyetimize ve genetik yatkınlıklarımıza kadar birçok yönü etkiler. Örneğin, belirli bir hastalığa yatkınlığımız genetik mirasımızla ilgilidir.


Yetiştirme Nedir?

Yetiştirme, çevresel etkenlerin, aile, kültür, eğitim ve deneyimlerin bireylerin gelişimini nasıl etkilediğini ifade eder. Bu, aile içindeki ilişkilerden, okul deneyimlerine ve toplumsal etkileşimlere kadar her şeyi içerir. Yetiştirme, bireylerin davranışlarını, inançlarını ve değerlerini şekillendiren önemli bir faktördür.


Tartışmanın Kökenleri: Doğa ve yetiştirme arasındaki tartışma, Antik Yunan'da başladı. Filozoflar, insan davranışının kökenlerini doğa ve yetiştirme arasında bir denge olarak gördüler. Bu tartışma, İngiliz bilim adamı Francis Galton tarafından 19. yüzyılın sonlarına doğru "eugenics" olarak bilinen bir hareketle tekrar gündeme geldi. Eugenics, insanların genetik olarak "üstün" olanlarının seçilmesini ve çoğalmasını savunuyordu.


Modern Tartışma: Bugün, doğa ve yetiştirme arasındaki tartışma hala devam ediyor ancak daha karmaşık bir hal aldı. Genetik araştırmalar, genlerin davranışlarımızı ve özelliklerimizi nasıl etkilediğini daha iyi anlamamıza yardımcı oluyor. Aynı zamanda, çocuk psikolojisi ve eğitim alanındaki araştırmalar, çocukların çevrelerinin onların gelişimini nasıl şekillendirdiğini açıklamaya çalışıyor.


Uyum ve Etkileşim: Modern bakış açısına göre, doğa ve yetiştirme arasındaki etkileşim karmaşıktır. Genetik yatkınlıklar, çevresel etkenlerle etkileşime girer. Örneğin, bir kişinin genetik olarak yatkın olduğu depresyon, yaşadığı travmatik bir olay sonucu ortaya çıkabilir veya ortaya çıkmayabilir.


Doğa ve yetiştirme arasındaki tartışma, insan gelişiminin karmaşıklığını anlamaya yönelik süregelen bir çabadır. Günümüzde, bilim ve araştırma, bu iki etmenin etkileşimini daha iyi anlamamıza yardımcı oluyor. Ancak sonuç olarak, bireylerin gelişimi üzerindeki etkilerini tam olarak ayırmak her zaman mümkün olmayabilir. Doğa ve yetiştirme, insanın kimliğini, davranışlarını ve potansiyelini birlikte şekillendiren önemli faktörlerdir.

349 görüntüleme0 yorum

Comments


bottom of page